Gwrando ar radio 4 bore ‘ma, Dave Grohl (o bawb) arno fo yn son am Kurt Cobain a thrio gwerthu ei albwm diweddaraf, yn dweud fod o wedi penderfynu recordio mewn stiwdio analog, ar dâp. Atgoffa fi fy mod i’n rhan o’r genhedlaeth analog ddiwethaf, Gen X neu beth bynnag label arall cyfredol sydd ar gael i bawb cafodd ei eni rhywle rhwng canol y chwedegau a dechrau’r wythdegau.
Am eiliad, ddaeth yna ryw falchder ffals i mi wrth shafio, a chofio swn Teen Spirit yn fy mhen, cyn chwalu i mewn i’r stad o hunan-amheuaeth boreol arferol, a chofio mai mwy na thebyg ffordd o drio gwerthu rhywbeth i’r demographic oedd yr holl beth (hmmm gwrando ar Radio 4 ers blynyddoedd, sori Radio Cymru). Ond mae’n wir fod byd oedd yn gynhenid arafach mewn rhai ffyrdd wedi pasio gyda fy nghenhedlaeth, er for y rhieni yn dweud yr un peth yn ol yn 1992 etc. Heneiddio, eh?
Oherwydd diwylliant nostalgia diderfyn bondigrybwyll, yr hiraethu-am-amseroedd-a-fu trope sy’n ogleuo o ddarllen y Daily Mail neu gapeli, sgen i ddim fel arfer llawer i’w ddweud am edrych yn ôl yn ormodol – mae nostalgia wedi bod yn rhan o’n bywyd diwylliannol pop ni fel cenhedlaeth ers o leiaf diwedd y 70au (dwi’n rhoi bai dirywiad gorllewinol ar Happy Days a’r Fonz yn bersonol ). Roedden ni’n cael ei hudo gan ddelweddau kitchen sink y Smiths, brysur yn gwrando ar y Doors, Dylan neu hyd yn oed Bowie (oce, daeth Scary Monsters allan pan o’n i’n ddeg – dal yn ffefryn, ond albwm sy’n dechrau edrych nol mwy nag ymlaen). Acid Jazz, unrhyw un?
Er hyn i gyd, nath rhywbeth fy nharo i am y cyfweliad. Tydi siarad am eich ysfa am hen dechnoleg ddim yn angenrheidiol yn golygu fod pethau hŷn yn fwy ‘dilys’ rhywsut, er bod syniadau o ‘ddilysrwydd’ yn rhinweddau sy’n mynd i galon idiom y math o roc mae’r Foo Fighters yn ei werthu erioed. Er bod y tinc ‘anti-ddigidol’ yma’n rhywbeth dwi’n siŵr sydd wedi helpu Mr Grohl i gael ei sŵn yn ‘iawn’ , ar ddiwedd y dydd, gwerthu CDs (iep, dal yn boblogaidd am y tro – ond ai dim ond i bobl ein cenhedlaeth sydd yn cofio format analog fel LPs?)neu ar-lein yw’r nod.
Ond mae’n nodweddiadol o’n stad fodern hylifol: y miliwnydd o gerddor yn apelio at ryw syniad o ddilysrwydd cerddorol (dosbarth gweithiol hefyd?) trwy ‘hen’ dechnoleg a thechnegau, dim ond i werthu trwy’r dechnoleg ddigidol gyfredol. Hen dric mae Sting yn gwneud gyda’i liwt (ond baby boomer ydi o, be da chi’n disgwyl, jazzer yn smalio bod yn post-punk ac yn smalio chwara reggae – rili, be da chi’n disgwyl?), neu Neil Young (boomer arall) yn ei ddydd yn cwyno am CDs, cyn sylweddoli fod o’n gwerthu shit-loads ohonyn nhw. Mae pawb uchod (yn cynnwys yr un sy’n shafio ar ryw bwynt, dwi’n siŵr) yn cael eu hudo gan ryw syniad o hunaniaeth ‘go iawn’, yn seiliedig ar dechnoleg neu dechnegau sydd wedi pasio i mewn i amser. ‘Pasia’r gitâr ‘na i i gael chwarae Blowin’ in the wind UNWAITH ETO’ ‘Ti’n cofio pan oedden i’n arfer EBOSTIO?’. Ah, dwi’n edrych mlaen i’r great email revival of 2023.
Ond yn sicr mae ‘na nostalgia am hen dechnoleg o’n cwmpas ym mhobman. Fel arfer, sneb gwell na William Gibson (@GreatDismal) i son am hyn.
